Tờ báo tây

• LE TRAVAIL

(Lao động) (1936) Cũng được thành lập do sự hợp tác của đệ tam và đệ tứ. Bề ngoài tờ báo này được điều khiển bởi những người của nhóm đệ tam như Trịnh Văn Phú, Nguyễn Văn Tiến, nhưng bên trong là do Huỳnh Văn Phương (đệ tứ) viết bài, còn tổ chức quần chúng là nhiệm vụ của Võ Nguyên Giáp, Trần Huy Liệu...

• L’AVANT GARDE

(Tiền phong) Ra ngày 29-5-1937 của nhóm Cộng sản đệ tam. Báo ra được 8 số thì bị tịch thu. Những người phụ trách gồm Nguyễn Văn Nguyễn, Nguyễn Văn Tạo, Trần Văn Kiệt... danh nghĩa là “Cơ quan của Lao động và nhân dân Đông Dương”.

• LE PEUPLE

(Nhân dân) (1937-1939) L’Avant Garde đình bản, những người Cộng sản hoạt động công khai ở Sài Gòn liền ra tờ Le Peuple (số 1 ra ngày 24-9-1937) và tờ báo này tiếp tục đấu tranh theo tôn chỉ, đường lối của L’Avant Garde.

Khi Mặt trận Bình dân lên cầm quyền ở Pháp, một người Pháp tại Sài Gòn là Cendrieux (1938) ra báo Việt ngữ lấy tên là Dân quyền, không kịp xin phép trước, chỉ theo đúng luật báo chí năm 1881, báo bị tịch thu, chủ báo ra tòa chỉ bị xử phạt. Ông Cendrieux chống án, Tòa Phúc án Sài Gòn nhìn nhận Cendrieux vô tội và Tòa Thượng thẩm Paris, cũng xử như thế, vì trong luật không minh định tự do báo chí chỉ riêng cho báo Pháp ngữ.

Việc này đã khích lệ rất nhiều cho các đồng nghiệp của báo Việt ngữ theo gương. Nhờ thế, nhiều tờ báo xuất hiện trong thời kỳ này. Thế là tờ Dân chúng ngày 22-7-1938 xuất bản không xin phép trước, không bị tịch thu, sống được trên 1 năm.

“Số 1 báo Dân chúng in 1.000 bản. Số 2 lên 2.000 bản và tiếp tục tăng có lúc lên một vạn bản như số 40, 41, kỷ niệm năm thứ 9 ngày thành lập Đảng và số Xuân 1939 lên 15.000 bản. Thông thường thì dao động trên dưới 6.000 bản”(1).
Xem thêm: Trò chơi tư duy