Nếu như báo Tây

Nếu như báo Tây, hay là báo nào ở nước khác, khi làm mise en page xong là có thể lên máy in ngay được rồi. Nhưng báo Quốc ngữ ở nước Việt Nam này không thế, xếp đặt thành trương xong rồi, lại phải lấy giấy mực, vỗ hai xấp, đưa trình cho sở kiểm duyệt báo coi. ... Sở kiểm duyệt đọc xong bấy nhiêu trương cũng hết một ngày: hễ bài nào, khúc nào, hay là chữ nào mà sở kiểm duyệt thấy nói động chạm tới thời thế, phạm tới quan trên, v.v... thì gạch chữ xanh vào chỗ đó, mà đề chữ censuré.

Bài nào hàng nào mà sở kiểm duyệt bôi đi, thì phải lấy ra, hoặc đặt bài khác hoặc những cái chấm để thế vào, hoặc là để trắng, nếu vô ý bỏ sót lại mà in, thì tánh mạng tờ báo phải nguy lắm. Đó là sự bất hạnh đã xảy ra cho bạn quá cố của chúng tôi là báo Thần chung vậy. ... Việc lên máy in: Khi đã làm mise en page xong thì một mặt chúng tôi gửi bài lên sở kiểm duyệt coi, một mặt ở nhà phải sửa lỗi. Công

việc này gọi là sửa morasse. Sửa một lần, sau đó vỗ morasse một lần nữa rồi chúng tôi mới cho bon à tirer, nghĩa là nhận rằng hết lỗi cho in. Lúc bấy giờ thợ mới giáp khuôn lên máy. Cái máy ở nhà in Portail là một kiểu máy mới chế ở bên Tây, có nhiều cái đặc sắc lắm, tại Saigon này chỉ có nhà Portail là có mà thôi và giá nó tới 35.000 đồng.
Nó có những đặc sắc như sau:
1. Nó chạy đúng, nói theo tiếng nhà nghề gọi là nó có précision... Từng chữ từng tờ in ra coi đều đặn, hẳn hòi, rõ ràng ngay ngắn...
2. Máy này vừa in vừa cắt giấy... từ đặt giấy lấy mực cho tới in ra thành tờ và xếp lại, nhứt thiết đều là máy tự làm lấy cả...
3. Nó chạy mau và êm... Mỗi giờ tới 1.800 tờ giấy, song người ta chỉ cho nó in chừng 1.000 hay 1.200 mà thôi...
Xem thêm: Nam Cao - Truyện Ngắn Tuyển Chọn